در بستر تحولات فناورانه و دگرگونی‌های ساختاری بازار کار، مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای به مثابه نهادهای واسط میان نظام آموزشی و نظام اشتغال عمل می‌کنند. مربیان این مراکز نقش محوری در فرایند توسعه سرمایه انسانی ایفا می‌نمایند و با به‌کارگیری رویکردهای آموزش مبتنی بر شایستگی، زمینه‌ساز انتقال دانش ضمنی و صریح به نیروی کار بالقوه جامعه هستند. کارکرد اساسی این مربیان، کاهش شکاف مهارتی و همسوسازی برنامه‌های آموزشی با نیازهای واقعی بازار کار از طریق همکاری سازمان‌یافته با بخش صنعت است. جایگاه مربیان در این مراکز فراتر از نقش سنتی معلمی، نقشی چندبعدی و پیچیده است که مستلزم تعامل پویا با محیط صنعتی و به‌روزرسانی مستمر دانش تخصصی می‌باشد. مربیان باید به عنوان عوامل تسهیل‌گر یادگیری سازمانی، ضمن تسلط بر دانش فنی روز، با مدل‌های نوین آموزش کاربردی، فناوری‌های نوظهور و استانداردهای بین‌المللی مهارت آشنایی داشته باشند. این امر مستلزم مشارکت فعال در برنامه‌های توسعه حرفه‌ای مستمر، حضور در محیط‌های واقعی کار و تبادل دانش با متخصصان صنعت است. چنین رویکردی نه تنها به ارتقای کیفیت آموزش منجر می‌شود، بلکه اعتبار حرفه‌ای مربی و اثربخشی یادگیری را افزایش می‌دهد. نقش مربیان در ارتقای قابلیت اشتغال‌پذیری فراگیران از منظر مدیریت استراتژیک منابع انسانی، حائز اهمیت است. مربیان با شناخت عمیق از ماتریس شایستگی‌های موردنیاز مشاغل هدف و ارزیابی دقیق ظرفیت‌های فردی فراگیران، می‌توانند مسیرهای شغلی متناسب را ترسیم و برنامه‌های یادگیری فردی‌سازی شده ارائه نمایند. علاوه بر این، ایجاد شبکه‌های ارتباطی حرفه‌ای با کارفرمایان و صنایع محلی، تسهیل انتقال فراگیران از محیط آموزشی به محیط کاری و توسعه مهارت‌های نرم ضروری همچون کار تیمی، تفکر انتقادی و حل مسئله، از وظایف اساسی مربیان در ارتقای اشتغال پایدار جوانان محسوب می‌شود. فرایند انتقال دانش از مربیان به فراگیران، فراتر از انتقال صرف دانش تصریحی، شامل انتقال دانش تجربی و فرهنگ سازمانی محیط‌های کاری است. مربیان به عنوان الگوهای نقش حرفه‌ای، ارزش‌های اخلاق کار، تعهد سازمانی و یادگیری مادام‌العمر را از طریق مکانیزم‌های یادگیری مشاهده‌ای و مربیگری به نسل جوان منتقل می‌کنند. این انتقال زمانی اثربخش است که مربی خود را به عنوان یک یادگیرنده بالفعل تلقی کند و با به‌کارگیری رویکردهای یادگیری تجربی، فراگیران را در مسیر توسعه حرفه‌ای مستمر یاری نماید. توسعه مهارت‌محور جامعه مستلزم سرمایه‌گذاری هدفمند بر توانمندسازی مربیان به عنوان عاملان کلیدی تغییر است. ارتقای شایستگی‌های حرفه‌ای مربیان از طریق برنامه‌های آموزش مربیان، تجهیز مراکز به زیرساخت‌های فناورانه مدرن، ایجاد ساختارهای نهادی برای تعامل سیستماتیک مربیان با صنعت و پیاده‌سازی نظام‌های ارزیابی عملکرد مبتنی بر شاخص‌های کیفیت آموزشی، از ضرورت‌های بنیادین توسعه پایدار اشتغال و کاهش نرخ بیکاری ساختاری است. در این راستا، شناسایی جایگاه راهبردی مربیان فنی و حرفه‌ای در زنجیره ارزش آموزش مهارتی و تخصیص منابع کافی به توسعه این نیروی کلیدی، سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی آینده و اقتصاد دانش‌بنیان جامعه تلقی می‌شود.

به قلم رضا سلیمی رئیس مرکز آموزش فنی و حرفه ای شهرستان دیواندره